Hoạt động của các phương tiện này gắn liền với việc sử dụng nhiên liệu, trong đó xăng dầu là chủ yếu. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian qua cho thấy đã xảy ra nhiều vụ việc cháy, nổ phương tiện giao thông trong quá trình lưu thông, gây thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dân. Một trong những nguyên nhân được cơ xác định có liên quan đến chất lượng nhiên liệu sử dụng, trong đó có tình trạng xăng dầu không bảo đảm chất lượng được lưu thông trên thị trường. Từ thực tiễn đó, việc tuân thủ các quy định của pháp luật về chất lượng xăng dầu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 34a Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 78/2025/QH15, quy định:

“Tổ chức, cá nhân bán hàng có trách nhiệm bảo đảm chất lượng hàng hóa do mình cung cấp phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và chịu sự kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường…”

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 20 Nghị định số 99/2020/NĐ-CP ngày 26 tháng 8 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng dầu và khí đã quy định hành vi vi phạm khác về điều kiện kinh doanh xăng dầu, như sau:

“1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi viết thêm, tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung ghi trong Giấy phép kinh doanh xăng dầu.

2. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp, bán, chuyển nhượng Giấy phép kinh doanh xăng dầu;

b) Thuê, mượn, nhận cầm cố, nhận thế chấp, mua, nhận chuyển nhượng Giấy phép kinh doanh xăng dầu.

3. Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Kinh doanh xăng dầu mà không có Giấy phép kinh doanh xăng dầu theo quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 14 và khoản 2 Điều 27 Nghị định này;

b) Kinh doanh xăng dầu khi Giấy phép kinh doanh xăng dầu được cấp đã hết hiệu lực;

c) Sử dụng Giấy phép kinh doanh xăng dầu của thương nhân khác để kinh doanh xăng dầu;

d) Kinh doanh xăng dầu không đúng nội dung ghi trong Giấy phép kinh doanh xăng dầu được cấp.

4. Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi tiếp tục hoạt động kinh doanh trong thời gian bị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng hoặc thu hồi Giấy phép kinh doanh xăng dầu, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định này.

5. Phạt tiền gấp hai lần mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm quy định từ khoản 1 đến khoản 4 Điều này trong trường hợp đối tượng vi phạm kinh doanh theo hình thức kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu, kinh doanh phân phối xăng dầu hoặc tổng đại lý kinh doanh xăng dầu thực hiện hành vi vi phạm hành chính…”

Bên cạnh đó Nghị định số 99/2020/NĐ-CP đã quy định biện pháp khắc phục hậu quả đối với trường hợp trên như sau:

“7. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc nộp lại Giấy phép kinh doanh xăng dầu bị tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp Giấy phép đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này;

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều này.”

Theo quy định tại khoản 6 Điều 20 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã được sửa đổi bởi Khoản 35 Điều 2 Nghị định 126/2021/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp; tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; hoạt động khoa học và công nghệ, chuyển giao công nghệ; năng lượng nguyên tử, quy định:

“6. Phạt tiền từ 02 lần đến 03 lần giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm đã tiêu thụ đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Thay thế, đánh tráo, thêm, bớt thành phần hoặc chất phụ gia, pha trộn tạp chất làm chất lượng sản phẩm, hàng hóa không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng;

b) Bán hàng hóa có chất lượng không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc quy định của cơ quan có thẩm quyền;

c) Bán hàng hóa khi hàng hóa chưa được thực hiện các biện pháp quản lý theo quy định tại các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng hoặc chưa được thực hiện chứng nhận hợp quy hoặc giám định phù hợp quy chuẩn kỹ thuật trong thời hạn quy định đối với hàng hóa nhóm 2.”

Từ quy định nêu trên, có thể thấy, quy định pháp luật đã quy định cụ thể chế tài xử phạt đối với từng hành vi vi phạm về điều kiện kinh doanh xăng, dầu. Các hành vi vi phạm về điều kiện kinh doanh xăng, dầu không chỉ áp dụng hình thức xử phạt bằng tiền với mức phạt tương đối cao, pháp luật còn quy định các biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc, nhằm thu hồi các lợi ích bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Qua đó, góp phần bảo đảm hoạt động kinh doanh được thực hiện đúng pháp luật, đúng điều kiện, góp phần kiểm soát chất lượng xăng dầu lưu thông trên thị trường. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, qua đó phòng ngừa các nguy cơ mất an toàn, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và lợi ích chung của xã hội.

Chính vì vậy, trong bối cảnh xăng, dầu là mặt hàng thiết yếu, quan trọng trong đời sống xã hội, việc tuân thủ pháp luật về chất lượng xăng dầu không chỉ là yêu cầu mà còn là trách nhiệm xã hội của mỗi tổ chức, cá nhân có liên quan. Pháp luật đã quy định đầy đủ nghĩa vụ bảo đảm chất lượng và chế tài xử lý vi phạm nhằm phòng ngừa và răn đe hành vi vi phạm có thể xảy ra. Do đó, các tổ chức, cá nhân kinh doanh xăng dầu phải nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật; cơ quan quản lý nhà nước tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đồng thời mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chủ động giám sát và phản ánh kịp thời các hành vi sai phạm, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh xăng dầu lành mạnh, minh bạch và an toàn.